SES BİLGİSİ

2) ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

Sözcük sonlarında yer alan süreksiz sert ünsüzlerden (ç, k, p, t) sonra ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde süreksiz sert ünsüzlerin yumuşayarak "b, c, d, g " seslerine dönüşmesi olayına "ün süz yumuşaması" denir. Ünsüz yumuşaması "ünsüz değişimi" olarak da adlandırılabilir.

Ekmek+i>Ekmeği              Sokak+a>  Sokağa

Yurt+u  >  Yurdu               Kitap+ın>Kitabın

Yamaç+ı>Yamacı          Ağaç+a> Ağaca

Bu Kurala Uymayan Sözcükler

a)Tek heceli sözcüklerden birçoğu:

İlk-i  >İlki   Kat-a>Kata   Saç-ı>Saçı

b) Türkçeye yabancı dillerden gelen sözcükler:

millet + i -> milleti hukuk + u - hukuku

devlet + in —>   devletin

'

c)     Özel isimlerdeki ünsüz yumuşaması yazıda gösterilmez :
izmit + e -> izmit'e

Gölcük + ü -» Gölcük'ü Ahmet + i -4 Ahmet'i

d)     Sözcük sonlarındaki yapım ve çatı eki "-t" ünlülerle karşılaşınca yumuşamaz.
Konut-u, taşıt-a, Korkut-un ..

1ÖRNEK

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili kelimelerden hangisinde, sert sessiz harflerden biri yumuşamıştır?

a)Yüzücünün kulaçları gittikçe yavaşlıyordu.

b)Bugün işten çıkıp doğru evine gitti.

c)Bu güzel sonuca ulaşacağını tahmin etmiyordu.

d)Yazlık elbiselerini dolaptan çıkarıp giydi.

ÇÖZÜM

A, B ve D seçeneklerindeki sert ünsüzle biten sözcüklere "c, d" ünsüzleri ile başlayan ekler getirildiği için ünsüz benzeşmesi vardır. C seçeneğinde "sonuç" sözcüğünün sonunda bulunan "ç" sesi kendinden sonra gelen ünlünün etkisiyle yumuşayarak "c" ye dönüşmüştür.

Yanıt: C

 

ANA SAYFA SES BİLGİSİ SES OLAYLARI ÜNLÜ UYUMLARI VURGU ÇALIŞMA KAĞITLARI
Anasayfa
Ses-Bilgisi-Hece
Sesler ve Özellikleri
Ünlü Uyumları
BÜU kurallar
KÜU-Kuralları
Ünsüzler 
Ünsüz Benzeşmesi
Ünsüz Yumuşaması
Ses Düşmesi
Ses Türemesi 
Ünlü Daralması
Kaynaştırma-Ulama
Sözcük-Cümle Vurgusu
Alıştırma1
Alıştırma2
Alıştırma3
Alıştırma4