SES BİLGİSİ

C) ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERLE İLGİLİ SES OLAYLARI

1) ÜNSÜZ BENZEŞMESİ

Sert ünsüzle (ç, f, h, k. p. s, ş, t) biten sözcüklere, süreksiz yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlayan bir ek getirildiğinde "c, d, g" ünsüzlerinin sertleşerek "p, ç, t, k" ünsüzlerine dönüşme-l sine "ünsüz benzeşmesi" denir.

Ünsüz benzeşmesi "ünsüz uyumu" veya "sertleşme" olarak da adlandırılabilir.

sokak + dan -> sokaktan      balık + cı -> balıkçı

şaş + gın -> şaşkın              kitap - da -»   kitapta

 simit - ci -»   simitçi            taş - gın ->  taşkın

UYARI - : Bileşik sözcüklerde, terimlerde, başka dillerden dilimize geçmiş sözcüklerin göv­delerinde ünsüz benzeşmesi aranmaz.

İlk + bahar, iç + güdü, dik + dörtgen; üçgen; istikbal, işgal...

ÖRNEK

 

Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisinde ünsüz benzeşmesi vardır?

Koltuğun üstünde bir kedi vardı.

Zilin sesini duyunca yerinden fırladı.

Yaşadığı felaketi ağlayarak anlatırdı.

Yardımları ihtiyaç sahiplerine dağıttılar.

ÇÖZÜM

D seçeneğinde "dağıtmak" sözcüğüne eklenen zaman eki "-di" ünsüz benşezmesine uyarak 'd" sesi "t" sesine dönüşmüştür.

Yanıt :D

iç ses benzeşmesi

 

Çember, ambar, tombul, tembel...

Yalnız, yer adlan''ve bileşik sözcüklerdeki bu benzeşme yazıda gösterilmez: İstanbul Safranbolu, sonbahar, binbaşı...

 

 

ANA SAYFA SES BİLGİSİ SES OLAYLARI ÜNLÜ UYUMLARI VURGU ÇALIŞMA KAĞITLARI
Anasayfa
Ses-Bilgisi-Hece
Sesler ve Özellikleri
Ünlü Uyumları
BÜU kurallar
KÜU-Kuralları
Ünsüzler 
Ünsüz Benzeşmesi
Ünsüz Yumuşaması
Ses Düşmesi
Ses Türemesi 
Ünlü Daralması
Kaynaştırma-Ulama
Sözcük-Cümle Vurgusu
Alıştırma1
Alıştırma2
Alıştırma3
Alıştırma4