SES BİLGİSİ

ÜNLÜ DARALMASI

"a, e" geniş ünlüleriyle biten sözcükler "-yor" eki ile çekimlendiğinde sözcüğün son hecesinde bulunan geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" ünlülerine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir.

sakla + yor -> saklıyor dile + yor —> diliyor

 kutla + yor - >kutluyor

Uyarı: "y" kaynaştırma ünsüzünden önce gelen "a, e" geniş ünlülerindeki daralma ya­zıya geçirilmez. Ancak "demek ve yemek" eylemleri bu kuralın dışındadır. Aşağıdaki örnekler doğru yazımlardır.

de - y - ecek —> diyecek ye -y- ecek -> yiyecek

daralma

sakla -y- acak         kutla - y - alım
dile - y - en                  anla - y - abilir

ÖRNEK

Aşağıdakilerden hangisinde ünlü daralması vardır?

  1. Kirli hava sağlığı bozuyor.
  2. Konuşmaktan pek hoşlanmaz.
  3. Okulu gelecek yıl bitirecek mi?
  4. Aylardır oğlundan mektup gelmiyor.

ÇÖZÜM

D seçeneğinde "gelmemek" sözcüğüne "-yor" eki eklendiğinde sözcük sonundaki geniş ün­lü "e" daralarak "i" ünlüsüne dönüşmüştür.

Yanıt: D


ANA SAYFA SES BİLGİSİ SES OLAYLARI ÜNLÜ UYUMLARI VURGU ÇALIŞMA KAĞITLARI
Anasayfa
Ses-Bilgisi-Hece
Sesler ve Özellikleri
Ünlü Uyumları
BÜU kurallar
KÜU-Kuralları
Ünsüzler 
Ünsüz Benzeşmesi
Ünsüz Yumuşaması
Ses Düşmesi
Ses Türemesi 
Ünlü Daralması
Kaynaştırma-Ulama
Sözcük-Cümle Vurgusu
Alıştırma1
Alıştırma2
Alıştırma3
Alıştırma4