SES BİLGİSİ

KAYNAŞTIRMA

Türkçede iki ünlü ses yan yana bulunmaz. Ünlü ile biten sözcüklere ünlü ile başlayan ekler getirildiğinde araya "n, s, ş, y" ünsüzlerinden biri girer. Bu ses olayına "kaynaştırma"; harflere de "kaynaştırma harfleri"

ÖRNEK

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde kaynaştırma harfi vardır?

A) Olayı       B) Kalayı    C) Uzayı D) Havayı

ÇÖZÜM

A, B, C seçeneklerindeki sözcükler "y" ünsüzü ile bitmektedir, "ı" ünlüsünü alırken de kay­naştırma harfine ihtiyaç yoktur. D seçeneğinde ise "hava" sözcüğü "ı" ünlüsünü alırken "y" kay­naştırma harfini almıştır.

Yanıt:D

ULAMA

Sessiz harfle biten sözcüklerin kendinden sonra gelen ve ünlü ile başlayan sözcüklere bitiştirilerek okunmasına "ulama" denir. Ulama yazıya geçirilmez, sadece okunuşta gerçekleştirilir.

Öpmek istediğiniz elin tokatıdır ki en çok acıtır. Ne şair yaş döker, ne âşık ağlar Tarihe karıştı eski sevdalar

Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisandır.

ÖRNEK

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ulama" yoktur?

  1. Geçen yıl, eylülde, okullar açıldı.
  2. Salondan yemek odasına geçilir.
  3. Çağımız icatları, insana parmak ısırtır.
  4. Heceler, harflerin sayısına göre ayrılır.

ÇÖZÜM                                                                                                                                

Ulama yapılması için ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlü ile başlayan bir sözcük gelmelidir.

A'da "okullar açıldı", B'de "yemek odasına", C'de "Çağımızın icatları ve parmak ısırtır"

 sözcük­lerinde ulama yapılmıştır. D seçeneğinde ise ulama yapılabilecek bir durum yoktur.

Yanıt : D

ANA SAYFA SES BİLGİSİ SES OLAYLARI ÜNLÜ UYUMLARI VURGU ÇALIŞMA KAĞITLARI
Anasayfa
Ses-Bilgisi-Hece
Sesler ve Özellikleri
Ünlü Uyumları
BÜU kurallar
KÜU-Kuralları
Ünsüzler 
Ünsüz Benzeşmesi
Ünsüz Yumuşaması
Ses Düşmesi
Ses Türemesi 
Ünlü Daralması
Kaynaştırma-Ulama
Sözcük-Cümle Vurgusu
Alıştırma1
Alıştırma2
Alıştırma3
Alıştırma4